Korte beschrijving van het houden van ratten

Herkomst

De tamme rat (Rattus norvegicus forma domestica) is een uit laboratoriumfokkerij ontstane vorm van de bruine rat (Rattus norvegicus), maar heeft nog maar weinig gemeen met haar uit Azië afkomstige verwanten. De zeer nieuwsgierige rat leeft in grote, sociale groepsverbanden met een duidelijke rangorde en mag daarom nooit alleen worden gehouden. Groepen met minstens vier dieren van verschillende leeftijden zijn ideaal. Ratten worden snel tam en vertrouwelijk en herkennen hun verzorger later aan stem en geur.

Ratten zijn schemeractief, maar overdag vaak wakker omdat het slaap-waakritme ongeveer 1,5–2 uur bedraagt. Door een vaste dagroutine kan de rat zich ook aan de verzorger aanpassen, bijvoorbeeld bij voeding steeds op hetzelfde tijdstip. Ratten worden geslachtsrijp op ongeveer 5–6 weken leeftijd en kunnen elke 21–23 dagen tot 20 jongen krijgen. De levensverwachting ligt tussen 2–4 jaar (gemiddeld 2,5).

Introducties zijn altijd nodig wanneer nieuwe dieren in de groep komen. De dieren moeten langzaam aan elkaar wennen op neutrale grond. Dit werkt het best met jonge dieren.

Verzorging

Ratten hebben per dag minstens 2 uur bezigheid en een veilige uitloop nodig. Ze willen gestimuleerd en uitgedaagd worden. Intelligentiespeelgoed wordt graag gebruikt en zeer tamme dieren kunnen met behulp van clickertraining ook kleine trucjes leren. Ratten kunnen worden opgepakt door voorzichtig één hand onder de borst te schuiven en met de andere hand het achterlijf te ondersteunen. De staart is een verlengstuk van de wervelkolom, daarom mogen de dieren nooit daaraan worden opgetild. Angstige dieren kunnen samen met hun schuilplaats worden verplaatst.

Ratten zijn zeer schone dieren die zich de hele dag door verzorgen. Bij oudere of zieke dieren kan vaak een rode afscheiding bij de ogen of neus worden waargenomen, maar dit is heel normaal. Het zogenaamde Harderse secreet wordt door jonge, gezonde dieren direct verwijderd en in de vacht verdeeld.

Voeding

De tamme rat is een omnivoor, waarbij het plantaardige aandeel overheerst. De meeste droogvoermengsels bestaan grotendeels uit granen, groentevlokken en kruiden. Dierlijke componenten mogen echter niet ontbreken en kunnen worden aangevuld in de vorm van bijvoorbeeld gekookte eieren, insecten of gegaard vlees.

Als tussendoortje hebben gekookte pasta’s zich goed bewezen, maar ook ongekookte pasta biedt een goede bezigheid en zorgt bovendien voor slijtage van de tanden. Vers voer (groenten, fruit, verse kruiden, ei, …) moet minstens 2–3 keer per week worden gegeven en het drinkwater moet dagelijks worden ververst. Bij een overaanbod van voedsel beginnen ratten selectief te eten, waardoor ze gemakkelijk tot overgewicht kunnen neigen.

Gezondheid

Helaas vertonen de meeste ratten een aanleg voor tumorachtige weefselgroei. Deze zijn vaak goedaardig en kunnen operatief worden verwijderd. Toegenomen krabben, een dunne of onregelmatige vacht en voortdurend poetsen kunnen een teken zijn van een parasietenbesmetting of een allergische reactie. Getroffen dieren moeten door een dierenarts worden onderzocht.

Het houden van ratten

Ratten zijn zeer sociale dieren en moeten daarom in groepen van minstens vier dieren worden gehouden. Groepen met mannetjes verdragen elkaar minstens even goed als groepen met alleen vrouwtjes. Van gemengd geslachtelijke huisvesting wordt vooral vanwege de snelle voortplantingssnelheid afgeraden. Voor een zorgvuldige fok is meer nodig dan alleen mooie en ogenschijnlijk gezonde dieren met elkaar te laten paren.

Ratten hebben een kooi nodig met een grondoppervlak van 0,5 m² en een totale loopoppervlakte van minstens 1,5 m² voor een groep van 4–6 dieren. Dat komt bijvoorbeeld overeen met een bodemoppervlak van 100×50 cm bij een hoogte van minstens 100 cm en twee extra volledige etages. Tot de inrichting behoren naast drinkflessen en zware voer- en waterbakken verschillende schuilmogelijkheden in de vorm van huisjes en tunnels, evenals zachte ligplaatsen zoals hangmatten en slaaphuisjes, enzovoort. Een goed ingerichte activiteitenruimte met graafbak, takken en touwen moet eveneens aanwezig zijn om tegemoet te komen aan de bewegingsdrang van de dieren. De meeste loopwielen voor kleine huisdieren zijn niet geschikt en bij voldoende uitloop ook niet nodig. Voor de uitloopruimte heeft bij ons echter een groot loopwiel voor katten voor veel plezier bij sommige dieren gezorgd. ☺

Als bodembedekking zijn stofarme houtkrullen, vlasstrooisel, hennepstrooisel of ook handdoeken/dekens geschikt. Daarnaast moet voldoende nestmateriaal worden aangeboden, bijvoorbeeld keukenpapier, krantenstroken of hooi. Een grondige schoonmaak is één keer per week nodig. Bij te vaak schoonmaken kan het markeergedrag toenemen.

De plaats van de rattenkooi moet goed worden gekozen en mag niet worden blootgesteld aan direct zonlicht of tocht, omdat knaagdieren erg gevoelig zijn voor luchtwegaandoeningen.

PROFIEL

Latijnse naam: Rattus norvegicus forma domestica
Engelse naam: Fancy Rat
Onderorde: Muizachtigen (Myomorpha)
Superfamilie: Muisachtigen (Muroidea)
Familie: Langstaartmuizen (Muridae)
Onderfamilie: Oudemuisachtigen (Murinae)
Geslacht: Ratten (Rattus)
Soort: Tamme ratten

Kop-romplengte: 22–26 cm
Staart: 18–22 cm

Gewicht: 250–600 g
Levensverwachting: 2–4 jaar (ø 2,5 jaar)
Geslachtsrijp: 35–42 dagen
Draagtijd: 21–23 dagen
Nestgrootte: 8–20

Broedzorg:
De jongen worden naakt, blind en doof geboren. Na ca. 14 dagen gaan de ogen open. Na ongeveer 5 weken zijn de jongen gespeend.

Sociaal gedrag: Groeps-/familieverbanden
Activiteit: Schemeractief
Leefgebied: Geen natuurlijke leefomgeving
Voeding: Granen, zaden, groenten, fruit, dierlijk eiwit (omnivoor)